Η αντιμετώπιση του Τραμπ

Του Δρ.Κωστή Τσαρπαλή*

Clinical equipoise: Γιατί η ιατρική αντιμετώπιση του Trump ήταν αντιδεοντολογική και ανήθικη για τον ίδιο και επιβλαβής για το κοινωνικό σύνολο.

Ο Trump όταν νόσησε από covid 19 έλαβε την εξής θεραπεία:

Μονοκλωνικά αντισώματα, remdesivir, και dexamethasone (καθώς και ψευδάργυρο και βιταμίνη D – τα αφήνω αυτά για τώρα).

Τα αντισώματα μελετώνται τώρα ως investigational drug και είναι διαθέσιμα σε ασθενείς μόνο ως μέρος του expanded access program του FDA σύμφωνα με το οποίο ασθενείς με κάποια απειλητική για την ζωή κατάσταση μπορούν να έχουν κατ’ εξαίρεση πρόσβαση στο φάρμακο (βλ. compassionate use). Ο Trump ποτέ δεν ήταν σε τέτοια κατάσταση.

Το remdesivir έχει άδεια EUA (Emergency Use Authorisation) για ασθενείς που είναι τουλάχιστον σε μέτρια προς σοβαρή κλινική κατάσταση (χαμηλό οξυγόνο, σημεία/συμπτώματα πνευμονίας). Ο Trump ποτέ δεν ήταν σε τέτοια κατάσταση.

Η dexamethasone έχει φανεί ότι μειώνει την θνητότητα σε ασθενείς που έχουν ανάγκη χρήσης οξυγόνου ή μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής, και αυτό όχι στην αρχή της νόσου αλλά αργότερα, στο στάδιο της υπέρμετρης ανοσολογικής απάντησης του οργανισμού στον ιό. Ο Trump ποτέ δεν ήταν σε τέτοια κατάσταση.

Από όλα αυτά συμπεραίνει κανείς ότι είτε ο Trump ήταν σε χειρότερη κλινική κατάσταση από όσο παρουσιάστηκε, είτε η αγωγή του ήταν πλήρως εκτός ενδείξεων (ακόμη κι αυτών που προβλέπονται ως εξαιρέσεις). Δεδομένης της μετέπειτα πορείας της κλινικής του κατάστασης και του σχετικά γρήγορου εξιτηρίου που έλαβε, μπορεί κανείς να υποθέσει βάσιμα ότι ισχύει το δεύτερο.

 Αντιδεοντολογική και ανήθικη

 Με βάση τα παραπάνω, η άποψή μου για την ιατρική αντιμετώπιση του Trump από τους θεράποντες ιατρούς του είναι ότι αυτή ήταν αντιδεοντολογική και ανήθικη, κυρίως σε σχέση με την υποχρέωση που έχουν να κάνουν το καλύτερο δυνατό για τον ασθενή τους (αλλά και για την κοινωνία συνολικά, βλ. παρακάτω). Κι αυτό γιατί η όλη τους αντιμετώπιση έρχεται σε αντίθεση με την ιδέα του clinical equipoise (και όχι μόνο βέβαια). Στην ιατρική η ιδέα ότι “δεν έχουμε να χάσουμε κάτι” (“better safe than sorry”)  – η οποία έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον και κακώς για την δικαιολόγηση προγραμμάτων screening (ελλείψει πραγματικών στοιχείων αποτελεσματικότητας) –  είναι λανθασμένη καθώς κάθε φάρμακο (ή παρέμβαση) μπορεί να βοηθά αλλά μπορεί και να βλάπτει. Γι’ αυτό υπάρχουν οι μελέτες, και μέχρι να ολοκληρωθούν υπάρχει γνήσια έλλειψη γνώσης. Όμως ο Trump δεν εντάχθηκε ποτέ σε κάποια μελέτη, με συγκεκριμένο πρωτόκολλο αγωγής και κυρίως παρακολούθησης. Η ιδέα ότι κάποια αγωγή που δεν έχει μελετηθεί μάλλον θα ωφελεί περισσότερο από όσο θα βλάπτει αποτελεί μεροληψία (bias) και είναι λανθασμένη. Το γεγονός ότι η απόφαση των ιατρών του εξηγείται από ένα wishful thinking κατά τα άλλα καλοπροαίρετων ιατρών που πραγματικά νοιάζονται (σε ανθρώπινο επίπεδο) για τον ασθενή τους, δεν μειώνει το λάθος (εδώ δεν κρίνεται η ικανότητά τους ως άνθρωποι να δείξουν empathy and compassion, αλλά η κλινική τους κρίση).

 Επιπτώσεις στην κοινωνία

 Επιπλέον όμως, η θεραπεία του Trump έχει και ευρύτερες επιπτώσεις στην κοινωνία, καθώς από την μία παρουσιάζει έμμεσα (αλλά σαφώς) τις μελέτες των φαρμάκων ως ένα γραφειοκρατικό εμπόδιο, και από την άλλη περνά το μήνυμα ότι στην αντιμετώπιση των υπόλοιπων απλών ανθρώπων που μολύνθηκαν από τον ιό δεν ακολουθήθηκε η αρχή της δικαιοσύνης και ισότητας στην παροχή υγείας. Και όλα αυτά αυξάνουν την δυσπιστία, μέχρι και αμφισβήτηση, του κοινού προς την επιστήμη και τους θεσμούς γενικότερα. Κι αυτό σε μία περίοδο που υποτίθεται ότι πρέπει κανείς να κάνει ό,τι μπορεί ακριβώς για το αντίθετο, για να αυξήσει την εμπιστοσύνη του κοινού στην επιστήμη και τους θεσμούς.

Τα γράφω αυτά γιατί είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι διαβάζω πολλούς και κατά τεκμήριο σοβαρούς επαγγελματίες υγείας (στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς) να δικαιολογούν την αγωγή που έλαβε, χωρίς κανέναν ενδοιασμό για την πλήρη και ωμή αδιαφορία προς βασικές αρχές της ιατρικής ηθικής και δεοντολογίας.

 Δεν έλαβε την καλύτερη δυνατή αγωγή

 Όχι, η αγωγή του Trump δεν ήταν η καλύτερη δυνατή, ο ασθενής δεν έλαβε την καλύτερη δυνατή φροντίδα με βάση την επιστημονική γνώση, και η επιστήμη, η κλινική ιατρική, και η κοινωνία συνολικά κάναμε ένα τεράστιο βήμα πίσω. Καλό είναι αυτά να είναι ξεκάθαρα γιατί αν δεν είναι, όλοι έχουμε να χάσουμε, και πολλά.

 Υ.Γ.1: Τα παραπάνω με την επιφύλαξη που πρέπει κανείς να έχει όταν μιλάει για ασθενή δημόσιο πρόσωπο και όταν οι πληροφορίες που έρχονται συχνά είναι συγκεχυμένες (επιφυλάξεις που παρ’ όλα αυτά σε καμμία περίπτωση δεν αποτελούν λόγο μη σχολιασμού, ιδίως όσων – έστω και επιλεκτικά – έχουν επίσημα δημοσιοποιηθεί από τους θεράποντες ιατρούς).

Υ.Γ.2: Το παραπάνω κείμενο δεν έγινε δεκτό για ανάρτηση σε κλειστή ομάδα ιατρών στην Ελλάδα (με 26 χιλιάδες μέλη) με το σκεπτικό ότι “εκφράζει ή πυροδοτεί πολιτική αντιπαράθεση και δεν εξυπηρετεί τον σκοπό της ομάδας που είναι η έγκυρη και ταχεία ενημέρωση”…

* Ο Δρ. Κωστής Τσαρπαλής είναι καρδιολόγος
Σύνδεσμος: https://www.facebook.com/DrTsarpalis
Φωτογραφία / Photo by Library of Congress on Unsplash