Περισσότερα κιλά υψηλότερη πίεση

Του Άγγελου Τσίπη

 Συχνά, η πιο άμεση αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης είναι η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής χωρίς κανείς να συνυπολογίζει τις πιθανές αιτίες που μπορεί να ευθύνονται για την εμφάνιση της ή που μπορεί να αποτελεί και το λόγο της μη  αποτελεσματικής αντιυπερτασικής αγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα αρκούσε απλά να εκλείψει η αιτία για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η υπέρταση. Η παχυσαρκία είναι ένα σύμπλοκο νόσημα που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων νοσημάτων όπως υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, στεφανιαία νόσο και διάφορες μορφές καρκίνου. Η παχυσαρκία ταξινομείται σύμφωνα με τον δείκτη μάζας σώματος και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει ως υπέρβαρο σακχαρώδη διαβήτη, στεφανιαία νόσο υς τα άτομα με δείκτη μάζας σώματος (Body Mass Index – BMI) >25.0 kg/m2 και ως παχύσαρκους τα άτομα με ΒΜΙ ≥30.0 kg/m2. Η περαιτέρω αύξηση του λίπους και του σωματικού βάρους προκαλεί σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας.   Ο δείκτης μάζας σώματος με τη σειρά του υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο το ύψους (σε μέτρα). Σύμφωνα με σύγχρονα στατιστικά στοιχεία ο πληθυσμός των παχύσαρκων ατόμων σχεδόν τριπλασιάστηκε από το 1975. Σήμερα υπολογίζεται ότι 1,9 δισεκατομμύρια άτομα είναι υπέρβαρα από τα όποια περισσότερα από 650 εκατομμύρια είναι παχύσαρκοι. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι περίπου 2/3 του επιπολασμού της υπέρτασης μπορούν να οφείλονται ευθέως στην παχυσαρκία. Η συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης αυξάνει προοδευτικά με την αύξηση του σωματικού βάρους  και του δείκτη μάζας σώματος.  Επιπλέον η υπέρταση συνδέεται άμεσα και με τις διαστάσεις της περιφέρειας μέσης και το λόγο της μέσης με το ισχίο.

Σωματικό βάρος και υπέρταση

Η άμεση συσχέτιση σωματικού βάρους και υπέρτασης επιβεβαιώνεται και από τα δεδομένα του Αμερικάνικου συστήματος υγείας όπου η υπέρταση εμφανίζεται στο 42,5 % των ατόμων με ΒΜΙ >30 Kg/m2, μειώνεται στο 27,8% στα υπέρβαρα άτομα με ΒΜΙ μεταξύ 25-29,9 Kg/m2 και μειώνεται ακόμα περισσότερο στο 15,3% για τα άτομα με φυσιολογικό σωματικό βάρος και με ΒΜΙ <25 Kg/m2.  Τα αίτια εμφάνισης της παχυσαρκίας διακρίνονται σε ενδογενή και εξωγενή. Τα ενδογενή περιλαμβάνουν την κληρονομικότητα και ενδοκρινικά αίτια ενώ τα εξωγενή αίτια περιέχουν κυρίως την υπέρμετρη κατανάλωση τροφής και την πλεονάζουσα ενέργεια που οφείλεται στην περίσσεια θερμίδων. Η μειωμένη σωματική  δραστηριότητα συμβάλει στο ενεργειακό πλεόνασμα και κατά επέκταση στην αύξηση του σωματικού βάρους.  Έτσι λοιπόν η διαχείριση του σωματικού βάρους μπορεί να αποτελέσει από μόνη μια αποτελεσματική αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης και ακόμα περισσότερο ο ασθενής σε βάθος χρόνου να οδηγηθεί σε μείωση ή και διακοπή της αγωγής.  Η σωστή διαχείριση γίνεται συνδυάζοντας ισορροπημένη διατροφή, σωματική άσκηση, τροποποίηση συμπεριφοράς και ψυχολογική υποστήριξη. Φαίνεται ότι για κάθε απώλεια ενός κιλού η συστολική αρτηριακή πίεση μειώνεται κατά 1 mmHg.

Διατροφή,  αλάτι και  άσκηση

Επιπλέον αν η διατροφή συνδυαστεί με μείωση της πρόσληψης άλατος και με συστηματική αερόβια άσκηση η διαχείριση της αρτηριακής πίεσης γίνεται πιο γρήγορα εφικτή.  Η συστηματική αερόβια άσκηση, κατάλληλης έντασης, διάρκειας και συχνότητας μειώνει τη συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση και επιπλέον οδηγεί σε υποστροφή της υπερτροφίας του μυοκαρδίου και του μεγέθους της κάρδιάς σε άτομα με υπέρταση. Η εφαρμογής θεραπευτική άσκησης στους υπερτασικούς πρέπει να δίδεται σε πρωτόκολλα μέτριας αερόβιας σωματικής δραστηριότητας και κάποιες φορές μπορούν να συνδυάζονται με πρωτόκολλα μέτριας έντασης θεραπευτικής άσκησης με αντιστάσεις. Τέλος σε ασθενείς με νοσηρή παχυσαρκία δηλαδή  με δείκτη μάζας σώματος 40-45 Kg/m2 η επιλογή βαριατρικού χειρουργείου ως αντιμετώπιση του υπερβολικού σωματικού βάρους έχει θετικές επιδράσεις σε όλες τους παράγοντες κίνδυνου όπως υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη και δυσλιπιδαιμία.

*Ο ιατρός Άγγελος Τσίπης MD, PhD, MSc είναι καρδιολόγος και συνεργάτης της Β΄ καρδιολογικής κλινικής του νοσοκομείου Metropolitan General. Είναι υπότροφος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Συμμετέχει ως επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και είναι διδάσκων στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Περιβάλλον και Υγεία. Διαχείριση Περιβαλλοντικών Θεμάτων με Επιπτώσεις στην Υγεία». Έχει επιστημονικές παρουσιάσεις σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια, και συγγραφικό έργο σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Είναι υπεύθυνος έκδοσης δυο διεθνών βιβλίων καρδιολογίας,  κριτής σε 5 διεθνή ιατρικά επιστημονικά περιοδικά και μέλος της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας. 

Φωτογραφία / Photo by Courtney Cook on Unsplash