Κορονοϊός και Καρδιά

    Του Κωνσταντίνου Π. Τούτουζα
        Καθηγητή Καρδιολογίας

Κατ’ αρχήν γνωρίζουμε ότι οξέως οι λοιμώξεις έχουν περισσότερες επιπλοκές σε ασθενείς με καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη, παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Έτσι, οι άνθρωποι που προσέχουν και αποφεύγουν το κάπνισμα, τη λιπαρή διατροφή, καθώς και εκείνοι που ακολουθούν χρονίως τις οδηγίες για άσκηση, έχουν μικρότερα ποσοστά επιπλοκών σε οποιαδήποτε λοίμωξη.

Επίσης, γνωρίζουμε από τις εποχικές λοιμώξεις της γρίπης έχει τα εξής 3 άμεσα αποτελέσματα στην καρδιακή λειτουργία. Πρώτον, αυξάνονται τα εμφράγματα και γενικότερα τα οξέα στεφανιαία σύνδρομα. Δεύτερον, μπορεί να εμφανισθεί μυοκαρδίτιδα, προσβολή δηλαδή του μυοκαρδίου, και καρδιακή ανεπάρκεια. Τρίτον, σε περιπτώσεις λοιμώξεων μπορεί να υποεκτιμάται ο κίνδυνος για αρρυθμίες λόγω φλεγμονής.

Ειδικά αν ο ασθενής έχει γνωστή καρδιακή ανεπάρκεια και προσβληθεί από ιούς (κυρίως γρίπης) είναι γνωστό ότι αυξάνεται η ενδονοσοκομειακή θνητότητα συγκριτικά με όσους δεν έχουν καρδιακή ανεπάρκεια (6,2% έναντι 5,4%), η οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια (36% έναντι 23%), η ανάγκη για αναπνευστική μηχανική υποστήριξη (18% έναντι 11%), η οξεία νεφρική ανεπάρκεια (30% έναντι 28%), καθώς και οι ημέρες νοσηλείας στο νοσοκομείο (5,9 έναντι 5,2 ημερών). Για τους λόγους αυτούς, συστήνεται να προσέχουν οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια να μην εκτίθενται σε κίνδυνο, αλλά και να κάνουν το εμβόλιο της γρίπης.

Κορονοϊός

Όσον αφορά την προσβολή από τον κορονοϊό δεν υπάρχουν πολλά δεδομένα μόνο για τους καρδιοπαθείς. Με δεδομένο όμως ότι η θνησιμότητα από τον συγκεκριμένο ιό είναι πολλαπλάσια από τους ιούς που γνωρίζουμε μέχρι τώρα, τα προληπτικά μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί από την πολιτεία πρέπει να ακολουθούνται ακόμα πιο αυστηρά από τους καρδιοπαθείς.

Από λιγοστές μελέτες κυρίως από την Κίνα, που ήταν η πρώτη χώρα στην οποία εμφανίσθηκε η επιδημία του κορονοϊού, έχουμε κάποια στοιχεία. Σε μια μελέτη 1099 ασθενών με κορονοϊό από 552 νοσοκομεία 30 επαρχιών ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 47 έτη, ενώ οι γυναίκες ήταν στο 42% των προσβεβλημένων.  Μονάδα εντατικής θεραπείας χρειάσθηκε το 5%, ανάγκη για μηχανική υποστήριξη το 2,3% και η θνησιμότητα ήταν 1,2%.

Όσον αφορά την καρδιακή λειτουργία φάνηκαν τα εξής δεδομένα:

  • Ένα μικρό ποσοστό των ασθενών επισκέφθηκαν για πρώτη φορά τον ιατρό, λόγω αισθήματος παλμών. Δεν πήγαν δηλαδή με τα συμπτώματα του βήχα και του πυρετού, αλλά λόγω αρρυθμιών. Στη συνέχεια βέβαια έγινε η διάγνωση της προσβολής από κορονοϊό.
  • Σε μικρό ποσοστό ασθενών παρατηρήθηκε μυοκαρδιακός τραυματισμός, που διαγνώσθηκε με την μέτρηση της τροπονίνης. Η τροπονίνη αυξάνεται στο έμφραγμα του μυοκαρδίου, αλλά αυξάνεται και σε καταστάσεις σηπτικής καταπληξίας. Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν ότι από τους θανάτους λόγω κορονοϊού, στο 11,8% παρατηρήθηκε αύξηση της τροπονίνης και συμπεραίνουν ότι υπήρχε μυοκαρδιακός τραυματισμός. Μάλιστα ο πληθυσμός αυτός δεν είχε προηγούμενο καρδιολογικό ιστορικό.
  • Από μια μελέτη στην Κίνα από τους ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα, 58% είχαν αρτηριακή υπέρταση, 35% είχαν κάποιο καρδιολογικό ιστορικό και το 44% είχαν κάποια αρρυθμία. Από τον Εθνικό Οργανισμό Υγείας της Κίνας αναφέρθηκε ότι από αυτούς που πέθαναν το 35% είχαν ιστορικό αρτηριακής υπέρτασης, ενώ το 17% είχε προηγούμενο καρδιολογικό πρόβλημα.

Άρα προκύπτει ένα ερώτημα αν οι υπερτασικοί είναι σε αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τον κορονοϊό ή αν είναι ένα επιφαινόμενο, λόγω του μεγαλύτερου ποσοστού αρτηριακής υπέρτασης σε ασθενείς υψηλού κινδύνου που περιλαμβάνουν κυρίως ηλικιωμένους. Είναι γνωστό ότι οι ηλικιωμένοι έχουν υψηλότερα ποσοστά αρτηριακής υπέρτασης συγκριτικά με τους νεότερους.  Για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα χρειάζεται να έχουμε περισσότερα στοιχεία.

Αγγειοτενσίνη

Επίσης, τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρούνται κάποια δημοσιεύματα στον διεθνή ιατρικό τύπο (Nature, British Medical Journal) για τον ρόλο των υποδοχέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE2 υποδοχείς) στην είσοδο του κορονοϊού στον οργανισμό. Οι υποδοχείς αυτοί, που σχετίζονται με το φύλο και  είναι περισσότεροι στις γυναίκες, βρίσκονται στον πνεύμονα και στην καρδιά. Έχουν αναγνωρισθεί ως λειτουργικοί υποδοχείς των κορονοϊών. Οι ίδιοι υποδοχείς σχετίζονται και με την καρδιακή και αγγειακή λειτουργία. Μάλιστα υπάρχουν φάρμακα για την αρτηριακή υπέρταση που αναστέλλουν το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης ή τους υποδοχείς της αγγειοτενσίνης II, αυξάνοντας έτσι τους ACE2 υποδοχείς. Αν βέβαια παίζουν ρόλο στην επιδείνωση των ασθενών με κορονοϊό χρειάζεται περαιτέρω επιδημιολογική και προ-κλινική έρευνα. Είχαν πάντως γίνει κάποιες πειραματικές μελέτες στην αρχή της δεκαετίας με φάρμακα από μικρά μόρια που ενώνονταν με τους υποδοχείς ACE2, με σκοπό την αναστολή της λοίμωξης από μια οικογένεια κορονοϊών (SARS-COV2). Βέβαια δεν υπάρχουν στοιχεία με το νέο στέλεχος του κορονοϊού που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

Εναντίον αυτής της θεωρίας, της συσχέτισης δηλαδή του αριθμού των υποδοχέων ACE2 με την κλινική πορεία, είναι δύο επιδημιολογικά δεδομένα από την Κίνα. Πρώτον ότι στους ηλικιωμένους οι υποδοχείς ACE2 είναι μειωμένοι και παρά το εύρημα αυτό έχουν μεγαλύτερη θνησιμότητα από τους νεότερους και δεύτερον ότι ενώ οι γυναίκες έχουν αυξημένη έκφραση των υποδοχέων ACE2, έχουν μικρότερη θνησιμότητα από τους άνδρες.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, η φλεγμονώδης ενεργοποίηση γενικότερα επηρεάζει την καρδιακή λειτουργία και για το λόγο αυτό οι καρδιοπαθείς πρέπει να λαμβάνουν περιοριστικά μέτρα για να μειώσουν τον κίνδυνο της έκθεσης σε ιώσεις. Τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι ακόμα πιο αυστηρά στην περίπτωση του κορονοϊού που είναι προφανώς πιο επικίνδυνος για την υγεία μας.

Βιογραφία:https://hypertensionwatch.com/2021/02/09/konstantinos-p-toutouzas/
Φωτογραφία
/ Photo by National Cancer Institute on Unsplash