Θύματα της πρώτης πανδημίας τα παιδιά

Του Δρ.Κωστή Τσαρπαλή*

Στο πρόσφατο συνέδριο της American Diabetes Association (ADA), στις 25 Ιουνίου, ανακοινώθηκαν δύο μελέτες που βρήκαν υπερδιπλασιασμό στην επίπτωση διαβήτη τύπου 2, καθώς και στις νοσηλείες λόγω αυτού, στα παιδιά κατά την διάρκεια του 1ου χρόνου της πανδημίας σε σύγκριση με τον αμέσως προηγούμενο. Και, αναμενόμενα, αυτή η αύξηση είναι μεγαλύτερη στις λιγότερο ευνοημένες ομάδες (εθνικές μειονότητες, κ.ά.). Και λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά την πανδημία είχαμε μειωμένη τόσο προσφορά υπηρεσιών υγείας (καθώς πολλές μη επείγουσες υπηρεσίες άσχετες με την πανδημία είχαν διακοπεί), όσο και ζήτηση (καθώς εκτός από τον κατανοητό φόβο του κόσμου, οι ίδιες οι οδηγίες στο κοινό ήταν να αποφύγουμε τους χώρους παροχής υγείας αν δεν υπήρχε κάτι επείγον), μπορεί κανείς να υποθέσει ότι ίσως η αύξηση να είναι και μεγαλύτερη. Οι λόγοι που μπορεί κανείς να σκεφτεί είναι πολλοί και προφανείς (και μάλιστα ήταν και εύκολα προβλέψιμοι εξ αρχής, βλ. παρακάτω).

Οι αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας

Αν και το θέμα μόλις τώρα ανοίγει (προς το πιο ευρύ κοινό) και προφανώς στην πορεία θα μάθουμε περισσότερα, είναι σαφές ότι μπαίνουμε πλέον στην φάση της πανδημίας κατά την οποία σταδιακά θα μαθαίνουμε όλο και περισσότερα στοιχεία για τις έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας και, κυρίως, της διαχείρισης αυτής, στην πιο ευάλωτη ομάδα του πληθυσμού, στα παιδιά μας. Αν και θα πάρει χρόνο, στο μυαλό μου είναι σαφές εδώ και πολύ καιρό ότι η υπερβολική αντίδραση (overreaction) προς τα παιδιά, το σχολείο, και τις καθημερινές – απαραίτητες για την ισορροπημένη σωματική και ψυχική ανάπτυξή τους – δραστηριότητές τους, θα καταγραφεί ως το πιο τραγικό λάθος στην διαχείριση της πανδημίας, τόσο συμβολικά όσο και ουσιαστικά. Και, κατά την γνώμη μου, ήταν πλήρως προβλέψιμο και άρα αδικαιολόγητο και αχρείαστο.

Το κλειστό σχολείο

Στις 11 Φεβρουαρίου (σε άλλο ένα από τα πολλά κλεισίματα του σχολείου) έγραφα και τα παρακάτω για το θέμα:

«Το κλειστό σχολείο ξεκινά τις «εργασίες» του πάλι από σήμερα. Σήμερα, για άλλη μία φορά, σε αντίθεση με την επιστήμη, την λογική, αλλά και το έμφυτο ένστικτο της προστασίας της νέας γενιάς, αρνούμαστε το θεμελιώδες δικαίωμα των παιδιών στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, την άθληση, την κοινωνικοποίηση, την ισορροπημένη ψυχική ανάπτυξη. Σήμερα, άλλο ένα παιδί, καταδικάζεται να εμφανίσει πρώιμα διαβήτη, υπέρταση, στεφανιαία νόσο, κατάθλιψη. Σήμερα, άλλο ένα παιδί, ιδίως τα λιγότερα ευνοημένα, καταδικάζεται να βρεθεί σε ένα εν δυνάμει ακατάλληλο περιβάλλον, με αυξημένο κίνδυνο για κακοποίηση. Σήμερα, άλλο ένα παιδί καταδικάζεται να ζήσει λιγότερο και με χειρότερη ποιότητα ζωής από ό,τι οι γονείς του. Και σε αντίθεση με το, αμφισβητούμενο επιστημονικά, όφελος των διαρκών, τυφλών, και αδιάκριτων περιοριστικών μέτρων, οι δραματικές επιπτώσεις του κλειστού σχολείου είναι βέβαιες. Το γεγονός ότι τις επιπτώσεις αυτές θα τις δούμε σε βάθος χρόνου δεν μειώνει την τραγικότητά τους. Το γεγονός ότι δεν μετρώνται με έναν απλό μοριακό έλεγχο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Ούτε βέβαια μειώνει τις ευθύνες, το αντίθετο μάλιστα, όσων εκ της θέσης τους, επιστημόνων και πολιτικών, είχαν υποχρέωση να προστατεύσουν τον πιο ευάλωτο πληθυσμό της κοινωνίας και αυτόν που δεν έχει καμμία φωνή στον δημόσιο διάλογο. Έχουν αποτύχει οικτρά.»

«Τι κάναμε;»

 Στις 3 Απριλίου, με αφορμή ένα άρθρο για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών, έγραφα πάλι:

«Με τέτοια άρθρα θα ασχοληθούμε ιδιαιτέρως ως κοινωνία τα επόμενα χρόνια, όταν θα «ανακαλύπτουμε» ΤΙ ΚΑΝΑΜΕ; …και όταν θα προσπαθούμε να σώσουμε ό,τι σώζεται. Γιατί η επιστήμη είναι σαφές ότι, παρά την πολιτική αντίσταση και την εγγενή μεροληψία πολλών ερευνητών, θα αναδείξει την αλήθεια, έστω κάπως καθυστερημένα. Όμως, προς το παρόν, το ευρύ κοινό δεν μαθαίνει τίποτα για αυτά. Γιατί τέτοια άρθρα δεν αναπαράγονται από τους φορείς της πολιτείας (π.χ. υπουργείο παιδείας, υγείας) ούτε και από τους πανδημιολόγους των κοινωνικών δικτύων.»

Τα επόμενα χρόνια, η σύγκρουση των ευσεβών πόθων (wishful thinking) πολλών με την πραγματικότητα θα είναι σφοδρή, όμως είναι αναγκαία προϋπόθεση αν θέλουμε να ελπίζουμε ότι στο τέλος η πανδημία θα μας αφήσει συλλογικά κάποια χρήσιμα διδάγματα. Για την επόμενη φορά έστω…

*Ο Δρ. Κωστής Τσαρπαλής είναι καρδιολόγος
Σύνδεσμος: https://www.tsarpalis.gr/el/?fbclid=IwAR1jJXoZiRLfbWM211xYOiRdNc_-jtlaCEEsmvaYwFDOdt2WJibQuB0LFFg
Σύνδεσμοι στην έρευνα:
1- ADA 21 Press Release 6.25 – Pediatric Onset T2D During COVID .pdf (diabetes.org)
2- https://www.medscape.com/viewarticle/953816?fbclid=IwAR2quvPuNg7U17z3ZnxRGKN8rCIxocynjaZ6Vx7ZYD6Twe4QguzzuNGj24w#vp_2 
Βιογραφία: https://hypertensionwatch.com/2021/07/12/dr-kostis-tsarpalis/