Τι ακολουθεί ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
Τι ακολουθεί ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο

Τι ακολουθεί ένα αγγειακό εγκεφαλικό επισόδειο, ο όρος εγκεφαλικό επεισόδιο περιγράφει την αιφνίδια ανάπτυξη ενός νευρολογικού ελλείμματος, ως αποτέλεσμα διαταραχής της κυκλοφορίας (απόφραξης ή αιμορραγίας) ενός ή περισσοτέρων αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου με συνέπεια τη νέκρωση των εγκεφαλικών περιοχών που αιματώνονται από τα συγκεκριμένα αγγεία.

Αικατερίνη ΚΟΤΡΩΝΗ

Της Αικατερίνης Κοτρώνη* Διευθύντριας της Κλινικής Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης του ΓΝΑ «ΚΑΤ»

Ο όρος εγκεφαλικό επεισόδιο περιγράφει την αιφνίδια ανάπτυξη ενός νευρολογικού ελλείμματος, ως αποτέλεσμα διαταραχής της κυκλοφορίας (απόφραξης ή αιμορραγίας) ενός ή περισσοτέρων αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου με συνέπεια τη νέκρωση των εγκεφαλικών περιοχών που αιματώνονται από τα συγκεκριμένα αγγεία.

Τα εγκεφαλικά επεισόδια συχνά οδηγούν στο θάνατο ή σε μόνιμη  αναπηρία προκαλώντας λειτουργικά και νευρολογικά ελλείμματα. Αποτελούν την  τρίτη αιτία θνητότητας στις ανεπτυγμένες χώρες και την πρώτη αιτία πρόκλησης αναπηρίας στον άνθρωπο, ενώ στη χώρα μας υπολογίζονται σε 25.000 περιστατικά ετησίως.

Οι ασθενείς στην οξεία φάση αντιμετωπίζονται ιδανικά σε Μονάδες εξειδικευμένες για το ΑΕΕ ή σε Νευρολογικές, Παθολογικές, Νευροχειρουργικές κλινικές και μετά την οξεία φάση παρουσιάζουν διάφορου βαθμού αυτόματη αποκατάσταση των ελλειμμάτων τους και βελτίωση των λειτουργικών δυνατοτήτων τους. Μόλις σταθεροποιηθεί η κλινική κατάσταση  ο ασθενής μπορεί να ακολουθήσει πρόγραμμα αποκατάστασης, ενώ ήδη η πρώτη εκτίμηση και οδηγίες μπορεί να έχουν δοθεί από τον ιατρό Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης  (Φυσίατρο) κατά την οξεία φάση. Ο χρόνος έναρξης του προγράμματος Αποκατάστασης ποικίλει για τους ασθενείς με ελλείμματα, ενώ κάποιοι ασθενείς δυστυχώς δεν ακολουθούν ποτέ πρόγραμμα αποκατάστασης. Η βελτίωση – ανάρρωση εμφανίζει σημαντικές διαφορές που εξαρτώνται από την εντόπιση και την έκταση του ΑΕΕ στον εγκέφαλο, την πρότερη λειτουργική κατάσταση του ασθενούς, τα συνυπάρχοντα προβλήματα υγείας, κοινωνικούς παράγοντες (όπως η στήριξη από την οικογένεια και τους φίλους), το κίνητρο, την ηλικία, την επιτυχημένη και έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.

Το πρόγραμμα Αποκατάστασης σχεδιάζεται, οργανώνεται και εφαρμόζεται από μία πολυεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης με συντονιστή και ιατρικά υπεύθυνο τον Ιατρό Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης (φυσίατρο) και μέλη Νοσηλευτή Αποκατάστασης, Φυσικοθεραπευτή, Εργοθεραπευτή, Λογοθεραπευτή, Ψυχολόγο, Κοινωνικό Λειτουργό, Τεχνικό Αποκατάστασης και κατά περίπτωση ιατρούς ή θεραπευτές άλλων ειδικοτήτων.

Η Ομάδα Αποκατάστασης αξιολογεί την κλινική κατάσταση, τα ελλείμματα, τη λειτουργική κατάσταση του ασθενούς και σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα με στόχο:

  • Τη βελτίωση της φυσικής του κατάστασης
  • Την πρόληψη και θεραπεία των συνοδών παθήσεων
  • Τη βελτίωση του λειτουργικού του επιπέδου και τη δυνατότητα αυτονομίας
  • Την εκπαίδευση του ίδιου και των φροντιστών του σχετικά με το ΑΕΕ και τις επιπλοκές του
  • Την αξιολόγηση της ανάγκης χρήσης βοηθημάτων που θα διευκολύνουν τις μετακινήσεις και τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής και την εκπαίδευση του σε αυτά
  • Την ψυχολογική υποστήριξη του
  • Την κοινωνική επανένταξη του
  • Την πρόληψη νέου ΑΕΕ

Το πρόγραμμα Αποκατάστασης επαναξιολογείται και αναπροσαρμόζεται ανάλογα με την εξέλιξη του ασθενούς λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις επιθυμίες του.

Τα προβλήματα που έρχεται να αντιμετωπίσει η Ομάδα Αποκατάστασης περιλαμβάνουν:

  • Ρύθμιση της φαρμακευτικής αγωγής για έλεγχο υπέρτασης, σακχάρου του αίματος, επιληπτικών κρίσεων, φλεβικής θρόμβωσης και την αντιμετώπιση τυχόν λοιμώξεων
  • Σωστή θέση και στάση στο κρεβάτι για την πρόληψη εισρόφησης και κατακλίσεων και αντιμετώπιση αυτών αν εμφανιστούν
  • Εφαρµογή ναρθήκων και ειδικών µαξιλαριών για την πρόληψη ρικνώσεων
  • Αντιμετώπιση των κινητικών ελλειμμάτων (ημιπληγία, διαταραχές ισορροπίας και συντονισμού, αδυναμία βάδισης, αισθητικές διαταραχές, διαταραχές ιδιοδεκτικότητας) με φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις
  • Λειτουργική αποκατάσταση του άνω άκρου, εκπαίδευση στις δραστηριότητες καθημερινής ζωής, λοιπές λειτουργίες (νοητικές, γνωστικές, αντιληπτικές, συναισθηµατικές), προσαρμογή και εκπαίδευση στη χρήση βοηθημάτων με εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις
  • Γνωσιακές διαταραχές (ελλείμματα μνήμης, προσανατολισμού, γλώσσας, αντίληψης, σκέψης, προσοχής, ενσωμάτωσης δεδομένων επανεκπαίδευσης) από τους ψυχολόγους
  • Διαταραχές επικοινωνίας (λόγος, γραφή, ανάγνωση) και κατάποσης (δυσφαγία)
  • Εφαρµογή ορθωτικών μηχανημάτων (αν απαιτούνται, για την ορθοστάτηση και τη βάδιση σε κάποιους ασθενείς)
  • Σπαστικότητα, μια διαταραχή του μυϊκού τόνου που εμποδίζει την αρμονία των κινήσεων δυσκολεύοντας τη λειτουργικότητα του σώματος. Η αντιμετώπιση της σπαστικότητας γίνεται με φυσικοθεραπεία, εφαρµογή φυσικών µέσων και ειδικών ναρθήκων με πρόσκαιρη διάρκεια λίγων ωρών. Για μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση χορηγείται φαρµακευτική αγωγή από το στόµα και χηµική νευρόλυση με ενδομυϊκή έγχυση βουτουλινικής τοξίνης
  • Άλγος συνήθως του άνω άκρου που αντιμετωπίζεται με κινητοποίηση, φυσικά μέσα και φαρμακευτική αγωγή
  • Ψυχογενείς διαταραχές, όπως η κατάθλιψη, που εμποδίζουν την αποδοχή της κατάστασης και τη συμμετοχή του ασθενούς στο πρόγραμμα και αντιμετωπίζονται με υποστήριξη από τον Ψυχολόγο και αντικαταθλιπτική αγωγή

Από τα προαναφερθέντα αντιλαμβανόμαστε ότι η πλειονότητα των ασθενών με Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο παρουσιάζουν επακόλουθα λειτουργικά ελλείμματα και ιατρικά προβλήματα και έχουν ανάγκη σωστής αντιμετώπισης με ένα κατάλληλα δομημένο Πρόγραμμα Αποκατάστασης που προσφέρεται από Ειδικό Ιατρό και Πολυεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα λειτουργικότητας και ανεξαρτησίας τους.

*Βιογραφία: https://hypertensionwatch.com/2021/10/22/aikaterini-kotroni/
Φωτογραφία / Photo by National Cancer Institute on Unsplash