Αλάτι και υπέρταση. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Σε πολλές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αρτηριακής πίεσης (υπέρταση) και της πρόσληψης αλατιού

Σε πολλές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αρτηριακής πίεσης (υπέρταση) και της πρόσληψης αλατιού. 

Δημήτρης ΧΑΤΖΗΣ

Των Δημήτρη Χατζή*, MD, PhD Καρδιολόγου, Clinical Hypertension Specialist (ESH) Med School, European University Cyprus και της Καλλιόπης ΜαγουνάκηΙατρού

 Σε πολλές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αρτηριακής πίεσης και της πρόσληψης αλατιού. [1] Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας συνιστούν περιορισμένη κατανάλωση αλατιού η οποία ορίζεται ως κάτω των 5gr την ημέρα (δηλαδή ένα κουταλάκι του γλυκού αλάτι την ημέρα) τόσο στους υπερτασικούς ασθενείς όσο και στο γενικό πληθυσμό. [2] Ωστόσο, σύμφωνα με τις συστάσεις της Αμερικάνικης Καρδιολογικής Εταιρείας, η πρόσληψη του αλατιού δε θα πρέπει να ξεπερνά τα 2.300mg την ημέρα (ισοδυναμεί με 1/8 του κουταλιού του γλυκού), με ιδανικό ανώτατο φυσιολογικό όριο αυτό των 1.500mg για τους ενήλικες και κυρίως αυτούς με υπέρταση. [3]  Η αυξημένη κατανάλωση αλατιού, η οποία σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας αντιστοιχεί σε περισσότερο από ένα κουταλάκι του γλυκού αλάτι την ημέρα (>5gr/ημέρα), συντελεί στην αύξηση της συχνότητας εμφάνισης αρτηριακής υπέρτασης και  καρδιαγγειακών νοσημάτων [4], καθότι  είναι ευρέως γνωστό ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου πρόκλησης εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων. [3], [5]
Φαίνεται πως η αυξημένη συγκέντρωση αλατιού στο αίμα οδηγεί στην αύξηση της ποσότητας του νερού που κυκλοφορεί μέσα στο αίμα και αυτό με τη σειρά του έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος εντός των αρτηριών, με τελική συνέπεια την αύξηση της αρτηριακής πίεσης. [5] Από σειρά μελετών, υποστηρίζεται ότι η μείωση της ποσότητας του αλατιού στη διατροφή, συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης καθώς και της θνητότητας και θνησιμότητας λόγω καρδιαγγειακών νοσημάτων. [1], [5]

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το αλάτι, εκ φύσεως, αποτελεί ένα από τα βασικά συστατικά των φυσικών μη επεξεργασμένων τροφών συμπεριλαμβανομένων του κρέατος, του γάλατος και των οστρακοειδών, αν και βρίσκεται εκεί σε ελάχιστες ποσότητες. [3], [4] Ωστόσο, το μεγαλύτερο ποσοστό αλατιού (περίπου 70%) περιέχεται στα συσκευασμένα και επεξεργασμένα τρόφιμα, αλλά και σε προϊόντα όπως αρτοπαρασκευάσματα, επεξεργασμένα κρέατα, έτοιμες σάλτσες.  [5], [6], [7]

Η εφαρμογή ορισμένων χρήσιμων πρακτικών συμβουλών μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην μείωση της κατανάλωσης του αλατιού και συνεπώς στην μείωση της υπέρτασης.  [2], [6] Πιο συγκεκριμένα, είναι σημαντικό να διαβάζετε τις ετικέτες των τροφίμων όταν ψωνίζετε έτσι ώστε να συγκρίνετε και να επιλέγετε προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι. [5] [6] Ένα τρόφιμο χαρακτηρίζεται χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι όταν τα 100g προϊόντος έχουν μέχρι και 0,3g αλατιού. Αν τα 100g προϊόντος έχουν κάτω από 0,04g αλατιού τότε θεωρείται πολύ χαμηλής περιεκτικότητας. Ενώ αν η περιεκτικότητα του αλατιού είναι ανάμεσα στα 0,3 και 0,6g είναι μέτριου επιπέδου, και πάνω από 0,6g υψηλού επιπέδου. [6] Επίσης, προσπαθήστε να περιορίσετε την προσθήκη αλατιού όταν μαγειρεύετε και απομακρύνετε την αλατιέρα από το τραπέζι. [4] [5] [6] [7] Προσπαθήστε να προσθέσετε περισσότερα φρέσκα φρούτα και λαχανικά στη διατροφή σας. Όταν αγοράζετε κονσερβοποιημένα ή κατεψυγμένα λαχανικά, συστήνεται να επιλέγετε εκείνα με χαμηλή περιεκτικότητα ή χωρίς προσθήκη αλατιού. [3] [5] [6] Προτιμάτε το φρέσκο  κρέας και ψάρι, αποφεύγοντας τα επεξεργασμένα, κονσερβοποιημένα ή καπνιστά. [3] [5] Επίσης, προτιμάτε ανάλατους ξηρούς καρπούς. [3] Θυμηθείτε ότι η γεύση των φαγητών μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με τη χρήση λεμονιού, ξυδιού, βοτάνων και μπαχαρικών, των οποίων η χρήση είναι ελεύθερη, χωρίς να επηρεάζεται η πίεση σας [6] Στα εστιατόρια, αναφέρετε ότι επιθυμείτε τα γεύματά σας να σερβιριστούν χωρίς την προσθήκη αλατιού, προτιμάτε το παρθένο ελαιόλαδο και ξύδι για τις σαλάτες σας και επίσης επιλέξετε από τον κατάλογο γεύματα χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι. [3] [5] [7]

Αξίζει ιδιαίτερα να σημειωθεί πως σε πρόσφατη αναφορά του, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι υπάρχουν αρκετές λανθασμένες αντιλήψεις σχετικές με την μείωση της πρόσληψης αλατιού. [4] Ειδικότερα, αξίζει να αναφερθεί ότι, το ακατέργαστο θαλασσινό αλάτι δε θεωρείται υγιεινότερη επιλογή αλατιού συγκριτικά με το επεξεργασμένο επιτραπέζιο αλάτι επειδή το πρώτο είναι φυσικό προϊόν. Επίσης, η αντίληψη ότι οι τροφές υψηλής περιεκτικότητας σε αλάτι έχουν πιο αλμυρή γεύση είναι λανθασμένη. Αυτό συμβαίνει διότι αρκετές φορές οι συγκεκριμένες τροφές περιέχουν και άλλα συστατικά όπως ζάχαρη, τα οποία μειώνουν την αλμυρή τους γεύση. Ακόμη, υπάρχει η εσφαλμένη εντύπωση ότι όταν ιδρώνουμε τις ζεστές και με υψηλή υγρασία μέρες χρειάζεται να αυξήσουμε την κατανάλωση αλατιού. Η αλήθεια είναι ότι με τον ιδρώτα αποβάλλεται μια μικρή ποσότητα αλατιού από τον ανθρώπινο οργανισμό χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να αυξήσουμε την πρόσληψη του αλατιού στη διατροφή μας. Παρόλα αυτά, σε περιόδους με υψηλές θερμοκρασίες είναι σημαντική η πρόσληψη αρκετών υγρών όπως νερό. Σχετικά με την αντίληψη ότι η μείωση του αλατιού στη διατροφή μας μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα στην υγεία μας, αξίζει να τονιστεί ότι είναι αρκετά δύσκολο να καταναλώνουμε μειωμένες ποσότητες αλατιού από την στιγμή που πολλά από τα προϊόντα τα οποία καταναλώνουμε καθημερινά περιέχουν αλάτι.   Η σωστή ποσότητα πρόσληψης αλατιού όπως αυτή ορίζεται από την Ευρωπαϊκή και Αμερικάνικη Καρδιολογική Εταιρεία, αφορά άτομα κάθε ηλικίας έτσι ώστε να προλαμβάνεται η αύξηση της αρτηριακής πίεσης, με απώτερο στόχο τη μείωση της συχνότητας εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων [4]

ΠΗΓΕΣ:

[1]       A. Grillo, L. Salvi, P. Coruzzi, P. Salvi and G. Parati, “Sodium Intake and Hypertension,” Nutrients, vol. 11, p. 1970, 2019.

[2]       B. Williams, G. Mancia, W. Spiering, E. A. Rosei, M. Azizi and M. Burnier, “2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension: The Task Force for the management of arterial hypertension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Society of Hypertension (ESH),” European Heart Journal, vol. 39, no. 33, pp. 3021-3104, 2018.

[3]       “Why should I Limit Sodium?,” American Heart Association, 2021.

[4]       WHO, “Salt reduction,” 2020. [Online]. Available: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction. [Accessed 9 October 2021].

[5]       “Sodium in Your Diet Use the Nutrition Facts Label and Reduce Your Intake,” FDA, June 2021. [Online]. Available: https://www.fda.gov/food/nutrition-education-resources-materials/sodium-your-diet. [Accessed 11 October 2021].

[6]       ΕΦΕΤ, “Κατανάλωση αλατιού,” 2010.

[7]       A. H. Association, “Shaking the Salt Habit to Lower High Blood Pressure,” 31 October 2016. [Online]. Available: https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/changes-you-can-make-to-manage-high-blood-pressure/shaking-the-salt-habit-to-lower-high-blood-pressure#:~:text=The%20American%20Heart%20Association%20recommends,blood%20pressure%20and%20heart%20he. [Accessed 9 October 2021].

*Βιογραφικό: https://hypertensionwatch.com/2021/11/18/dimitris-xatzis-md-phd/
Φωτογραφία / Photo by Anna Misina on hypertensionwatch.com